Jakie działanie mają probiotyki?

Wstęp – co działa w probiotyku?

Probiotyki posiadają liczne zalety, które wyszczególniliśmy w tekście Czy probiotyki są takie dobre? Opisując walory, nie skupialiśmy się jednak na dokładniejszym pokazaniu sposobów działania.

Przypomnijmy raz jeszcze, czym jest probiotyk, rozszerzając nieco jego definicję w kontekście oddziaływania. Probiotyk to, jak wiadomo: żywe, starannie wyselekcjonowane drobnoustroje, mające pozytywny wpływ na organizm. Obowiązkowe są bakterie kwasu mlekowego – Lactobacillus.

Probiotyk odznacza się jeszcze kilkoma cechami wynikającymi wprost z powyższych. Definicja w ostatnich latach wciąż jest rozszerzana. Wymieniona staranność wymaga np. wielu badań laboratoryjnych i stosowania dokładnej klasyfikacji zgodnej z nazewnictwem biologicznym.

Żywotność dotyczy konieczności przetrwania mikroorganizmów w przewodzie pokarmowymi oraz odporności na działanie enzymów trawiennych. Pozytywny wpływ oznacza, że obecne w probiotyku drobnoustroje nie dość, że nie są patogenami, to w dodatku je zwalczają i nie mogą wytwarzać toksyn.

Ponadto liczą się możliwości adhezji (przylegania) mikroorganizmów probiotycznych do nabłonka jelitowego i zdolność do kolonizacji, zatem do szeroko pojętego namnażania się.

Ogólne działanie probiotyków

Przedstawione cechy pozwalają na dokonanie teoretycznych uogólnień dotyczących odpowiedzi na tytułowe pytanie o sposoby działania probiotyków.

Mają one wywierać pozytywny wpływ w kontekście tak jakościowym, jak i ilościowym, wykorzystując jednocześnie zalety organizmu żywiciela.

Przyleganie jest jednym z istotnych kryteriów branych pod uwagę w przypadku określania walorów danego szczepu. Nabłonek jelitowy stanowi jednocześnie barierę dla patogenów. Te, zamiast przenikać do krwioobiegu, są wydalane.

Istotne jest hamowanie bądź /i unicestwianie przez mikroorganizmy probiotyczne tych chorobotwórczych. Nierzadko wskazuje się na potrzebę równowagi w organizmie człowieka między obydwoma grupami bakterii. Tych (łącznie) u przeciętnego dorosłego bytuje ok. 2 kg.

Odwołajmy się również do tekstu Czy probiotyki są takie dobre?, śledząc rozwój człowieka. Bardzo istotne w kontekście budowania odporności jest karmienie dziecka piersią. Buduje to i wzmacnia mikrobiotę. Jej pierwsza stabilizacja ma miejsce po ok. 24 miesiącach.

Mikrobiom formuje się także w kolejnych latach, do ok. 18-20 roku życia. Następnie się utrwala, co jednak nie oznacza, że nie może się zmieniać (korzystnie lub częściej nie) pod wpływem naszych, nieraz wieloletnich nawyków żywieniowych, przebytych chorób, stresów itp.

Jelita – układ odpornościowy a działanie probiotyku

O jelitach i ich schorzeniach piszemy w wielu tekstach. Jest to część naszego układu odpornościowego. Mikroflora jelitowa jest niezwykle bogata. Znów zarówno pod względem ilościowym (wielość gatunków, obecność stała bądź czasowa), jak i jakościowym (rozmaity charakter oraz zakres oddziaływania).

Chcąc potraktować jelita jako układ immunologiczny, musimy wziąć po raz kolejny pod uwagę zdolność mikroorganizmów probiotycznych do przylegania i kolonizacji.

Ważny jest jednak także poziom chemiczny. Liczy się kwaśne środowisko: bakterie probiotyczne z założenia powinny produkować kwas mlekowy, często też kwas masłowy i kwas octowy.

Mikrobiom sprzyja powstawaniu wybranych witamin: B1, B3, B6, B12 oraz rozpuszczalnej w tłuszczach K. O witaminach piszemy szerzej w innym tekście. Te z grupy B mają wpływ przede wszystkim na układ nerwowy. Witamina K działa antybakteryjnie, wpływa na układ krwionośny i na gospodarkę wapniem.

Ponadto w kontekście wpływu na zdrowie mówi się, że dzięki bakteriom probiotycznym zwiększa się i lepsze jest wchłanianie magnezu, nadmienionego wapnia i żelaza.

Skuteczność probiotyków zależy od ogólnego stanu zdrowia człowieka. Osłabienie organizmu przy niedostatecznej podaży bakterii probiotycznych oznacza oczywiście konieczność wyrównania i wymaga cierpliwości, która jednak popłaca. Przywrócenie równowagi jelitowej daje w rezultacie wzrost możliwości jelit w kontekście oddziaływania immunologicznego.

Wskażmy na jeszcze jedną zasadę. Dobrze jest stosować probiotyki wieloskładnikowe, tzn. zawierające kilka do kilkunastu szczepów bakterii probiotycznych.

Każdy szczep ma bowiem swoje specyficzne właściwości mogące zarówno wzmagać własności innego, jak i wykazywać zupełnie odrębny zakres pozytywnego oddziaływania. Zapraszamy do zapoznania się z tajemnicami różnych gatunków bakterii.

Trochę szczegółów w zakresie działania probiotyków

Komórki odpornościowe odróżniają, co jest dla nas chorobotwórcze, a co nie. Właśnie dzięki temu m.in. ze ścianami jelita nie łączą się bakterie patogenne. Lgną natomiast mikroorganizmy probiotyczne.

Efekty budowania odporności, przy dużym udziale bakterii probiotycznych przekładają się na pracę wielu układów i narządów. Chodzi przede wszystkim o sam układ pokarmowy i o m.in.: krwionośny, nerwowy; o wpływ na kondycję kości, mięśni, skóry.

Wreszcie liczy się równowaga biochemiczna w organizmie w powiązaniu z zakresem oddziaływania witamin i minerałów, również w kontekście działania aminokwasów i hormonów.

Znaczenie, w związku z odpornością, ma zapobieganie alergiom bądź ograniczanie ich negatywnych skutków. Alergie stają się problemem cywilizacyjnym, co wynika m.in. z rozregulowania u wielu z nas mikrobioty.

Szczegółowe działanie probiotyków jest efektem kilku przeanalizowanych przez nas wcześniej ich ogólnych właściwości. Łączy się z budowaniem bariery wobec patogenów i zachowywaniem równowagi mikrobiologicznej.

Wynika z syntezy wybranych związków, niektórych wpływających na pracę organizmu, innych stanowiących barierę dla patogenów. Wszystko z poszanowaniem równowagi biologicznej i chemicznej.

Istotny jest związek z pracą jelit, w tym oddziaływanie na odpowiednie tempo ich pracy (konsystencja kału, częstość wypróżnień, zapobieganie zespołowi jelita nadwrażliwego).

Dzięki probiotykom jesteśmy w stanie ograniczyć namnażanie się Helicobacter pylori. Tej patogennej bakterii często przypisuje się niechlubnie dużą rolę w przypadku tworzenia się wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Różnorodność działania probiotyków

Przykłady działania probiotyków są, jak dowiedliśmy, wieloaspektowe. Uzupełnijmy informacje w tym zakresie, powołując się na różnorodność wynikającą nie tylko wprost ze zwalczenia patogenów i budowania odporności człowieka poprzez wzrost liczby leukocytów.

Np. dzięki probiotykom następuje oczyszczenie organizmu. Nie chodzi przy tym o większą wolność od samych mikroorganizmów chorobotwórczych, lecz również o usuwanie toksyn (obecnych np. ze względu na konserwanty żywności, składniki antyodżywcze), przy korzystnym bilansie składników odżywczych z uwzględnieniem ich roli budulcowej i energetycznej.

Następuje przy tym poprawa trawienia, nie tylko w zakresie nadmienionego tempa, ale także w kontekście wchłaniania składników, ich pełniejszego wykorzystania oraz wywoływania prawidłowego szeregu reakcji biochemicznych, z uwzględnieniem tworzenia się aminokwasów i witamin.

Probiotyk przeciwdziała fermentacji, nadmiernemu powstawaniu gazów, zapobiega wzdęciom. Przyczynia się zatem w swoisty sposób do poczucia zarówno sytym, jak i lekkim.

W przypadku wzrostu możliwości organizmu w zakresie trawienia tłuszczów obniża się np. poziom złej frakcji cholesterolu (LDL). Bardziej wydajna staje się wątroba, co ma znów naturalny związek z oczyszczaniem organizmu.

Znacząco zmniejsza się przy tym ryzyko chorób cywilizacyjnych układu krążenia. Nierzadko lepsze parametry osiąga także, na co wpływ ma odpowiednia dieta, ciśnienie krwi.

Dzięki probiotykom szybciej wyleczymy wszelkiego typu infekcje. Zniwelujemy też uboczne skutki antybiotykoterapii. Nie tylko w przypadku choroby i rekonwalescencji łatwiej osiągniemy dobre samopoczucie.

Jeszcze raz o szczególnym działaniu probiotyków

Dobre samopoczucie odnosimy również do nastroju. Pod wieloma względami probiotyki wpływają na naszą psychikę. Stres zaburza równowagę jelitową. Jeśli jednak o nią zadbamy, zbudujemy odporność psychiczną. Chodzi przy tym m.in. o ograniczenie działania kortyzolu oraz o zapewnienie organizmowi odpowiednich ilości magnezu i witamin z grupy B.

Dzięki temu w dużym stopniu ograniczamy także ryzyko depresji, stanów lękowych (lęk uogólniony, agorafobia, lęki społeczne itp.) i zaburzeń nastrojów powstałych bez dokładnie uchwytnych przyczyn zewnętrznych.

Nadmienionym wcześniej skutkiem probiotyków rzadko branym pod uwagę przez ich użytkowników jest wpływ na układ kostny, w powiązaniu z lepszą przyswajalnością Ca.

Jest to znamienne dla profilaktyki osteoporozy. Choroba ta często stanowi efekt rozregulowania wchłaniania wapnia w wyniku nietolerancji laktozy, gdy niemożliwe jest korzystanie z naturalnych źródeł probiotyków.

Probiotyki liczą się w tak poważnej kwestii, jaką jest zapobieganie nowotworom. Bakterie niwelują związki rakotwórcze, a ponadto także w tym kontekście mobilizują i aktywizują układ immunologiczny.

Probiotyki przydają się w sytuacjach awaryjnych – różnego typu biegunkach lub dla odmiany zatwardzeniach, przy nagłych infekcjach (zarówno górnych dróg oddechowych, jak i dróg moczowych) i zapaleniach. Przy czym nierzadko w podróży albo na wakacjach.

Wymienione oddziaływania są zasługą, powtórzmy, przede wszystkim bakterii kwasu mlekowego i ich rozmaitych szczepów, których walory opisaliśmy w odrębnym tekście. Liczą się także inne powiązane szczepy, wraz ze specyfiką ich oddziaływania samodzielnego i synergicznego, gdy intensyfikują się wpływy.

Zakończenie

Podsumujmy, że bakterie probiotyczne, ze wskazaniem roli bakterii kwasu mlekowego budują odporność człowieka oraz zapobiegają szkodom wyrządzanym przez patogeny, eliminując je i ograniczając namnażanie.

Wpływają na pracę układu pokarmowego w kontekście trawienia, wchłaniania, powstawania i wykorzystania pierwiastków i związków. Oczyszczają organizm, normalizują kał.

Ograniczają alergie, łagodzą dolegliwości jelitowe. Wzmacniają jelita i regulują ich pracę. Zapobiegają chorobom układu pokarmowego (jelit, żołądka, dwunastnicy).

Wielorako odnoszą się do pracy autonomicznego układu nerwowego. Mają wpływ na pobudzenie/wyciszenie organizmu, poziom stresu, ciśnienie krwi, na sen.

Wpływają na stan wielu układów – poza pokarmowym i nerwowym m.in. na krwionośny. Decydują o zdrowym wyglądzie.

Uogólniając, dodajmy jeszcze, że mikrobiota oddziałuje na trzy sposoby. Pierwszy wynika z metabolizmu, reakcji rozkładu i syntezy, przy znaczącym udziale procesów fermentacyjnych.

Drugi jest powiązany z budowaniem odporności, jej zapewnieniem, odbudowywaniem i kontrolowaniem.

Trzeci dotyka kwestii ograniczaniu wpływów patogenów, wynika z tworzenia przeciwko nim barier i z oddziaływania antagonistycznego ze strony bakterii probiotycznych.

Udostępnij znajomym
  •  
  •  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>